Regulacja prędkości wentylatora za pomocą potencjometru?

[NetherSwap]

Jeśli chce dobrać potencjometr do małego wentylatora w PC z tyłu obudowy i mam informacje, że jego napięcie wynosi 12V, natomiast natężęnie 0,16A to potrzbuje potencjometr rezystencji 75 Ohm? Licząc według wzoru R = 12V / 0.16A = 75 Ohm ? Rozumiem, że potencjometr będzie wtedy odpowiedni? Korzystam z zestawu do nauki tego kursu i chciałbym troszczę nabytej wiedzy wykorzystać.

[Treker (Damian Szymański)]

@NetherSwap witam na forum

Jeśli na wentylatorze napisane jest 12V i 0,16A to oznacza, że przy zasilaniu z 12V pobierze on 160 mA. Nie musisz podłączać żadnego rezystora ograniczającego prąd. Prędzej musisz się zastanowić czy źródło zasilania będzie w stanie dostarczyć te 160 mA, ale w tym przypadku raczej nie będziesz miał z tym żadnego problemu

[NetherSwap]

7 godzin temu, Treker napisał:

@NetherSwap witam na forum

Jeśli na wentylatorze napisane jest 12V i 0,16A to oznacza, że przy zasilaniu z 12V pobierze on 160 mA. Nie musisz podłączać żadnego rezystora ograniczającego prąd. Prędzej musisz się zastanowić czy źródło zasilania będzie w stanie dostarczyć te 160 mA, ale w tym przypadku raczej nie będziesz miał z tym żadnego problemu

Dziękuje za odpowiedz. Jednak podłączając w taki sposób bezpośredni do zasilania 12V wentylator to będzie działać z pełną siłą, natomiast Ja chciałbym posiąść możliwość regulacji jego obrotów dobierając odpowiedni potencjometr. Rozumiem, że jeśli zastosuję potencjometr o rezystancji 75 Ohm to będę mógł sprawnie regulować obrotami wentylatora? Co jeśli zastosuje potencjometr np. o 10k Ohm?

Edytowano Grudzień 16, 2019 przez NetherSwap

[marek1707]

Nie. Potencjometry nie służą do bezpośredniej regulacji mocy, a przynajmniej większość z nich. To delikatne elementy przy pomocy których możesz zadawać sygnały napięciowe. Dopóki nie kupisz dużego potencjometru drutowego, o mocy co najmniej 2W, to nie "posiądziesz możliwości regulacji" a jedynie spalisz ścieżkę oporową. Przecież nadmiar mocy której nie dostarczysz do wiatraczka będzie musiał się wewnątrz potencjometru wydzielić - nie pomyślałeś o tym? Ale na szczęście, zamiast drogiego i dużego potencjometru drutowego możesz kupić zwykły, nawet 10k (lub 5k lub 20k - potencjometry to nie oporniki i są produkowane w rastrze 1-2-5) i poprzez tranzystor dowolnie ustawiać sobie napięcie wiatraczka.

[NetherSwap]

Dodaje załącznik i schemat, który narysowałem. Zapoznając się z wiedzą o tranzystorach z kursu to wnioskuję, że mógłbym sterować tym wiatraczkiem w ten sposób, który przedstawiłem na schemacie? Wydaje mi się, że na starcie popełniłem tutaj błąd, ponieważ do potencjometru doprowadziłem mimo wszystko pełną moc, która by go uszkodziła. Jednak mógłbym obok potencjometru wpiąć szeregowo odpowiedni rezystor i układ działał by sprawnie? Odpowiedzi na moje pytania mogą wydawać się banalne, ale od kilku dni dopiero od podstaw próbuje to wszystko pojąć.

[Treker (Damian Szymański)]

Dla większego porządku pytanie wydzieliłem z kursu, ponieważ nie dotyczy ono bezpośrednio omawianych tam ćwiczeń. Tutaj będzie łatwiej utrzymać porządek w dyskusji i nie będziemy mylić osób szukających informacji o programach z kursu. Źródło pytania: https://forbot.pl/forum/topic/7830-kurs-elektroniki-3-prawa-ohma-i-kirchhoffa

 

[marek1707]

Po pierwsze to bardzo dobrze, że zacząłeś od schematu, bo jest to uniwersalny język jakim posługujemy się podczas przekazywania sobie idei pewnych układów. Będąc konsekwentnym powinieneś jednak stosować się do zasad. Abstarahując od tego czy schemat jest poprawny logicznie czy nie, symbol tranzystora jest inny. Wyprowadzenia tego elementu są oznaczane tak, by żadne literki nie były potrzebne. To samo przy potencjometrze. Rozumiemy symbol prostokąta ze strzałką tak samo jak rozumiemy znaczenie symbolu "A" w tekście bez dodatkowego tłumaczenia, że to wielka litera a  Poza tym schemat, by mógł być oceniony merytorycznie, potrzebuje wartości/nazw/typów elementów. Przykładowo piszesz, że gdzieś tam "doprowadziłeś pełną moc". W szczególności do potencjometru podłączyłeś jedynie napięcie zasilania a moc wydzieli się taka jaka wynika z praw fizyki i będzie wynikać z płynących prądów a te wynikają m.in. z rezystancji. Jeżeli użyjesz potencjometru 10k to przy 12V zasilania przez ścieżkę oporową popłynie 1.2mA co daje jedynie 14mW. To trudno będzie zauważyć nawet mierząc wzrost temperatury termometrem więc potencjometr także tego nie zauważy. W pomyśle "bezpośrednim", gdzie potencjometr miał być wmontowany (prawdopodobnie) szeregowo z silnikiem chciałeś przepuszczać przez obwód cały prąd wentylatora a to było niedopuszczalne. Gdybyś przykładowo chciał zmniejszyć prąd o połowę, to rezystancja potencjometru musiałaby wtedy wynieść ok. 75Ω a wtedy płynęło by przez niego ok. 80mA co daje prawie 0.5W mocy. Taka ilość ciepła puszcza z efektownym dymem co mniejsze oporniki więc spory potencjometr drutowy byłby całkiem na miejscu. W tym układzie - dzięki temu, że tranzystor zadowala się w bazie o wiele mniejszym prądem (bazy) niż ten wyjściowy (kolektor-emiter), możesz użyć malutki i tani potencjometr i mieć regulację 2-watowego silnika.

A teraz już konkretnie o schemacie: Wentylator musisz włączyć w emiter, czyli:

• potencjometr tak jak jest
• baza tak jak jest, wprost do potencjometru
• kolektor wprost do plusa zasilania
• emiter do "+" silnika
• "-' silnika do minusa zasilania

W obecnym układzie a) spalisz tranzystor gdy pojedziesz suwakiem za bardzo do góry, b) nie masz żadnej sensownej regulacji, bo nie panujesz nad napięciem odbiornika tylko na prądem kolektora a zachowanie w takim układzie wiatraka wyposażonego w silnik 2-fazowy i elektroniczny driver będzie nieprzewidywalne. 

Narysuj to zatem raz jeszcze po nowemu i jeśli będzie OK, możesz kupować elementy i klecić układ. Zbudujesz (być może pierwszy w swoim życiu?) tzw. wtórnik emiterowy - poczytaj o tym. Zastanów się co musi wytrzymać tranzystor tu użyty, bo jakiś trzeba będzie za chwilę wybrać.