Kurs elektroniki – #7b – projekty z tranzystorami, MOSFET-y

[Treker (Damian Szymański)]

@migdas witam na forum  Miło słyszeć, że układ działa. Kwestia "obracania tranzystorów" to minimalnie zbyt skomplikowany temat jak na ten poziom kursu. Specjalnie nie poruszaliśmy tutaj takich zagadnień. W praktyce chodzi o to, że tranzystor pracuje wtedy w tzw. innym układzie. Więcej na ten temat znajdziesz tutaj: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tranzystor_bipolarny#Układy_pracy

[Zdzichu]

Może komuś się przyda ta animacja.

https://giphy.com/gifs/0VRN7itd0edvOK6oTS?utm_source=iframe&utm_medium=embed&utm_campaign=Embeds&utm_term=https%3A%2F%2Fcomponents101.com%2F

[spajk]

Czy w dalszych kursach tj. elektronika poziom II, Arduino lub w jakimś innym jest coś więcej o tranzystorach? Bo powiem szczerze zaciekawiły mnie te elementy, bo mogą mieć różne zastosowania i chciałabym się dowiedzieć o nich więcej, a nie wiem czy czekać i dowiedzieć się dalej z kursów czy szukać informacji na własną rękę

[Santiago]

Na własną rękę.

[Sylba]

11 godzin temu, spajk napisał:

zaciekawiły mnie te elementy, bo mogą mieć różne zastosowania i chciałabym się dowiedzieć o nich więcej

Temat jest szeroki jak rzeka. Sugeruję na początek obranie jakiegoś kierunku np. wzmacniacze i pogłębienie wiedzy na ich temat. Potem kolejne zastosowania. Z pewnością forumowicze podpowiedzą gdzie szukać lub co przeczytać.

[miro88]

@spajk W załączniku jest ściąga o tranzystorach:

FORBOT_TRANZYSTORY_symbole_podstawy_sciaga_1TR922J.pdf

Tutaj jest kompendium wiedzy o tranzystorach oraz w tym PDF-ie.

 

[ireneuszkuzla]

Dnia 8.07.2019 o 00:34, jordanj napisał:

Cześć (kurs jest SUPER!), w ćwiczeniu z MOSFETem dioda świeci się cały czas tj. wystarczy na chwilkę zewrzeć bramkę z + aby się świeciła i po odłączeniu świecii się cały czas, aż bramkę zewrze się z -. Wydawało mi się, ze to normalne, ale nie wspomniałeś o tym w artykule, albo czytać nie potrafię, więc wolałbym się upewnić.

Poniżej kolejna ciekawa właściwość. Czy ciało ludzkie ma taki potencjał aby aktywować MOSFET czy też mam gdzieś zwarcie?

Odnośnie do uwag innych o tym, że ćwiczenia nie działają. Miałem podobny problem i podjąłem się typowego troubleshootingu czyli zacząłem mierzyć rezystancję pomiędzy poszczególnymi elementami aby zobaczyć, gdzie nie przepływa prąd. Okazało się, że największym problemem są kabelki, których wtyki w moim zestawie były często obklejone czymś, jakby pozostałościami kleju. Obskubałem problematyczne kable lub wziąłem te nieobklejone, jest ich sporo, a w ćwiczeniach więcej niż 5 zazwyczaj nie potrzeba.

Ciało może być naelektryzowane i posiadać potencjał. Jak złapiesz za końcówkę czerwonego kabla tak jak na Twoim filmie i będziesz trzymał, to ten różnica potencjałów się wyzeruje i dioda zgaśnie. U mnie tarcie stopą o dywan znów zapala diodę. Dzięki za ciekawostkę!

[woyo]

W moim multiwibratorze czerwona dioda w ostatnim momencie gasnięcia mruga. Czy tak się dzieje przez kondensator?

[Treker (Damian Szymański)]

Dnia 8.03.2025 o 08:13, woyo napisał:

Czy tak się dzieje przez kondensator?

Tak, może to być powodem takiego zachowania.

[jakubm90]

Witam,

ostatnie 3 dni spędziłem próbując zrozumieć działanie multiwibratora astabilnego, przeglądnąłem cały ten wątek i pare filmów na youtube objaśniających jego działanie i chciałbym zweryfikować swoją wiedzę, sprawdzić czy moje rozumowanie jest poprawne.

Udało mi się złożyć układ i zmierzyłem napięcie na jednym z kondensatorów i faktycznie znak napięcia się zmieniał (raz plus raz minus oraz samo napięcie). Bazując na powyższym schemacie, rozumiem, że w momencie przewodzenia tranzystora T1, dodatnia okładka kondensatora C1 została zwarta do masy i w tym momencie nagle jej potencjał elektryczny jest równy masie (pytanie czy mogę powiedzieć, ze jest równy 0 ?), natomiast ujemna okładka C1, nie może się rozładować tak szybko (dlaczego? , bo baza - emiter tranzystora T2 nie przewodzi dużego prądu?) jak dodatnia dlatego nagle na tranzystorze T2 baza - emiter mamy ujemne napięcie (ujemna okładka C1 - masa) i T2 przestaje przewodzić. Natomiast z powodu, ze ujemna okładka C1 jest również podpięta do plusa z baterii przez rezystor R2 10k napięcie zaczyna rosnąć, i w momencie gdy osiągnie + 0.7 V (baza T2 - emiter T2) tranzystor T2 się otwiera (zaczyna przewodzić) i ten samo proces zaczyna się od nowa po drugiej stronie z tranzystorem T1 i kondensatorem C2.

Według mojego pojmowania sprawy w układach napięcie na kondensatorze powinno być równe napięciu zasilania. W tym przypadku tak się nie dzieje, bo tranzystor wcześniej zwiera ujemną okładkę do masy, zanim kondensator zdarzy się w pełni naładować?

Mam też wątpliwości do tego jak ładują się kondensatory, na schemacie zieloną strzałką zaznaczyłem jak ładuje się kondensator C2 według mojego pojmowania sprawy. Rozumiem, ze zawsze będzie płynął jakiś mały prąd przez baza - emiter T1 w tym przypadku (mimo, ze nie powinien) i tak będzie się lądował kondensator C2 ?

Pozdrawiam i z góry dzięki za uwagi i komentarze.

 

 

[fribble3]

Dnia 11.03.2025 o 20:43, jakubm90 napisał:

rozumiem, że w momencie przewodzenia tranzystora T1, dodatnia okładka kondensatora C1 została zwarta do masy i w tym momencie nagle jej potencjał elektryczny jest równy masie (pytanie czy mogę powiedzieć, ze jest równy 0 ?)

Nie jest równy 0. Jest bliski zeru z powodu małego [mV] spadku napięcia U_CE na przewodzącym T1.

Dnia 11.03.2025 o 20:43, jakubm90 napisał:

natomiast ujemna okładka C1, nie może się rozładować tak szybko (dlaczego? , bo baza - emiter tranzystora T2 nie przewodzi dużego prądu?) jak dodatnia dlatego nagle na tranzystorze T2 baza - emiter mamy ujemne napięcie (ujemna okładka C1 - masa) i T2 przestaje przewodzić.

Tutaj należy rozumieć, że C1 rozładowuje się poprzez płynący prąd przez R2 i złącze C-E T1. W tym samym momencie T2 jest zatkany i nie przewodzi żadnego prądu i jak zauważyłeś jest ujemne napięcie na U_BE T2.
Nie można powiedzieć, że "ujemna okładka C1 - masa", tam występuje napięcie ujemne względem masy (kilka woltów) i stopniowo rośnie do 0V tak długo jak C1 się rozładowuje. Następnie C1 ładuje się do ok. 0,7V przez R2 jak dalej napisałeś.

Dnia 11.03.2025 o 20:43, jakubm90 napisał:

Według mojego pojmowania sprawy w układach napięcie na kondensatorze powinno być równe napięciu zasilania. W tym przypadku tak się nie dzieje, bo tranzystor wcześniej zwiera ujemną okładkę do masy, zanim kondensator zdarzy się w pełni naładować?

W tym układzie napięcie na kondensatorach nigdy nie osiągnie napięcia zasilania, trzeba odjąć spadek napięcia na złączu U_BE T ok. 0,7V oraz spadek na LED.

Dnia 11.03.2025 o 20:43, jakubm90 napisał:

Mam też wątpliwości do tego jak ładują się kondensatory, na schemacie zieloną strzałką zaznaczyłem jak ładuje się kondensator C2 według mojego pojmowania sprawy.

Dobrze zaznaczyłeś na schemacie jak płynie prąd podczas ładowania C2.

Dnia 11.03.2025 o 20:43, jakubm90 napisał:

Rozumiem, ze zawsze będzie płynął jakiś mały prąd przez baza - emiter T1 w tym przypadku (mimo, ze nie powinien) i tak będzie się lądował kondensator C2 ?

Przez bazę - emiter T1 nie będzie płynął, aż taki mały prąd bo nawet w początkowej fazie ładowania C2 kilka mA podczas ładowania, co jak na I_B T1 jest całkiem sporo. Prąd ten będzie malał im bardziej będzie naładowany C2. Należy zauważyć, że prąd bazy płynie także przez R3=10k.

Edytowano Marzec 14, 2025 przez fribble3

[xiris]

Dla wszystkich, którzy mają poblem z zachowaniem układów nawet pomimo poprawnego złożenia - może się okazać, że Wasza bateria jest zużyta. Nigdy nie przyszłoby mi to do głowy, układy składałem po kilkanaście razy i zawsze zachowywały się dziwnie (np. jedna dioda świeciła, po naciśnięciu przycisku zmieniała się, a następnie od razu wracała do poprzedniego stanu lub obie świeciły się zamiast zmieniać się w multiwibratorze). Po zmierzeniu mojej baterii okazało się, że ma 7.2V, podłączyłem inna baterię 9V do tego samego układu i wszystko śmigało. 

[orb777]

@xiris , bateria 9V to najsłabsze ogniwo tego kursu, sądząc po ilości wpisów na jej temat, hehe.

[bjrk]

Może należy się przestawić na pakiet 6xAA, a same baterie we własnym zakresie?

[jedrekd]

Zbudowałem układ tak, jak na rysunku ale od razu na wejściu świecą dwie diody a nie jedna. Generalnie podłączenie tego wszystkiego do tej małej płytki stykowej to jakaś udręka - mało miejsca na płytce , długie rezystory, długie kabelki, jakaś masakra...

W każdym razie nie działa mi. Pomoooocyyyy!

Aktualizacja:

Spróbowałem jeszcze raz, zrobiłem dokładnie jak na zdjęciu, pali się lewa dioda ale po styku przewodów nic się nie dzieje. Generalnie zbudowanie tego na tej płytce za pomocą tych elementów to jak budować wieżę Eifla z papieru...To jest jakaś masakra. Istna prowizorka. Zniechęca mnie to do nauki.

Aktualizacja:

W przykładzie z multiwibratorem astabilnym wydaje mi się, że jest pewien zgrzyt. Na rysunku technicznym pokazane jest, że kondensatory są odwrócone do siebie "plecami" minusami a na zdjęciu z faktycznym układem oba kondensatory są podłączone masą do kolektora. Widać to po szarym oznaczeniu minusa od góry kondensatora. Jak zatem powinno się podłączyć kondensatory?