Kody paskowe rezystorów - co warto wiedzieć?

Kody paskowe rezystorów to system kolorowych pasków na obudowie rezystora, który określa jego rezystancję i tolerancję. Stosuje się je głównie w rezystorach przewlekanych, na których nie zmieściłby się czytelny nadruk z wartością. Oznaczenia kolorami opisuje międzynarodowa norma IEC 60062.

Jak odczytać kod paskowy rezystora?

Każdy kolor odpowiada cyfrze od 0 do 9. Pierwsze paski to cyfry wartości, kolejny to mnożnik, czyli liczba zer dopisywanych do cyfr, a ostatni oznacza tolerancję. Kod czytamy od strony, przy której paski leżą bliżej końca obudowy - pasek tolerancji jest zwykle wyraźnie odsunięty od pozostałych.

Przykładowo, paski brązowy, czarny, pomarańczowy i złoty oznaczają cyfry 1 i 0 oraz mnożnik ×1000, czyli 10 000 Ω. To popularny rezystor 10k o tolerancji ±5%. Ta sama wartość zapisana kodem 5-paskowym wygląda inaczej, co widać na poniższym rysunku.

Odczytywanie kodu paskowego rezystora 10 kΩ - wersja 4- i 5-paskowa

Pasek złoty ani srebrny nigdy nie stoi na pierwszym miejscu, więc od razu wskazuje koniec kodu. W roli mnożnika te kolory oznaczają ×0,1 i ×0,01, co pozwala zapisać małe wartości. Przykładowo, paski czerwony, czerwony, złoty i złoty to rezystor 2,2 Ω ±5%.

Tabela kolorów rezystorów

Kolory cyfr są takie same w każdym rodzaju kodu, a mnożnik to po prostu 10 do potęgi odpowiadającej cyfrze. Nie każdy kolor ma przypisaną tolerancję - w praktyce najczęściej spotyka się złoty (±5%) i brązowy (±1%). Pełną tabelę kolorów rezystorów przedstawiono poniżej.

Tabela kolorów kodu paskowego rezystorów

Brak paska tolerancji oznacza ±20%. Po pewnym czasie najpopularniejsze wartości rozpoznaje się na pierwszy rzut oka. Przy diodach LED (więcej w artykule jak dobrać rezystor do diody) i Arduino najczęściej spotyka się:

• 220 Ω - czerwony, czerwony, brązowy,
• 330 Ω - pomarańczowy, pomarańczowy, brązowy,
• 1 kΩ - brązowy, czarny, czerwony,
• 4,7 kΩ - żółty, fioletowy, czerwony,
• 10 kΩ - brązowy, czarny, pomarańczowy.

Rezystor 4, 5 i 6 pasków - czym się różnią?

Liczba pasków zależy od dokładności elementu. Kod 3-paskowy (dwie cyfry i mnożnik) oznacza tolerancję ±20%. Najpopularniejszy jest kod 4-paskowy, stosowany zwykle w rezystorach węglowych o beżowej obudowie i tolerancji ±5%. Kod 5-paskowy ma trzy cyfry wartości i spotyka się go w precyzyjnych rezystorach metalizowanych, często w niebieskiej obudowie, o tolerancji ±1% lub lepszej.

Szósty pasek oznacza współczynnik temperaturowy, czyli to, jak bardzo rezystancja zmienia się z temperaturą (np. brązowy to 100 ppm/K). Ciekawym wyjątkiem jest rezystor 0 Ω z jednym czarnym paskiem, który na płytce pełni rolę zworki. Typowe rezystory przewlekane widoczne są poniżej.

Kody rezystorów SMD

Rezystory SMD nie mają pasków, tylko nadruk z cyframi. W kodzie 3-cyfrowym dwie pierwsze cyfry to wartość, a trzecia to liczba zer, np. 103 oznacza 10 kΩ. Precyzyjne rezystory mają kod 4-cyfrowy (1002 to także 10 kΩ), a litera R zastępuje przecinek, np. 4R7 to 4,7 Ω. Najmniejsze elementy oznacza się kodem EIA-96 (dwie cyfry i litera), który odczytuje się z osobnej tabeli.

Ta zasada pozwala szybko sprawdzić odczyt: rezystor 10k ma zawsze trzy zera - zarówno w kodzie kolorów, jak i w nadruku na obudowie SMD.

Jak sprawdzić wartość rezystora?

Kolory łatwo pomylić, zwłaszcza brązowy, czerwony i pomarańczowy przy słabym świetle. Najpewniejszy jest pomiar multimetrem w trybie omomierza. Rezystor powinien być wtedy wyjęty z układu, a palce nie mogą dotykać obu wyprowadzeń naraz - przy dużych wartościach rezystancja ciała zafałszuje wynik.

Więcej informacji na temat pomiarów znaleźć można w naszym darmowym kursie elektroniki, a konkretnie w części o multimetrze i rezystorach:

Kurs elektroniki - #2 - multimetr, pomiary, rezystory

Druga część kursu traktować będzie o zbyt mało docenianych dzisiaj elementach, bez których nie uda się zbudować żadnego układu.... Czytaj dalej »

Warto pamiętać, że zmierzona wartość może różnić się od kodu w granicach tolerancji. Rezystor 10k ±5% może mieć od 9,5 do 10,5 kΩ i wciąż jest w pełni sprawny.

Odnośniki do niektórych produktów umieszczone w tym wpisie prowadzą do głównego partnera serwisu – sklepu Botland. Nie są to linki afiliacyjne. Na tej podstronie opisaliśmy na czym dokładnie polega nasza współpraca.